Ogłoszono Gloria Artis dla Aleksandry Jachtomy. Ale czy 92-letnia artystka doczeka się wręczenia nagrody?

Aleksandra Jachtoma (ur. 1932) to jedna z najważniejszych postaci polskiego malarstwa powojennego. Absolwentka krakowskiej i warszawskiej ASP, współzałożycielka warszawskiej grupy artystycznej Rekonesans, laureatka Nagrody im. Cybisa i Norwida. Jej prace, pełne głębi i intensywności barw, na stałe wpisały się w kanon polskiej i stołecznej sztuki.

28 lutego 2024 r. podjęto decyzję o przyznaniu jej Złotego Medalu Gloria Artis – najwyższego odznaczenia w dziedzinie kultury. Niestety, od tej pory Ministerstwo Kultury nie poinformowało, kiedy odbędzie się uroczystość.

– Pani Aleksandra czeka z utęsknieniem, ale jej stan zdrowia jest coraz poważniejszy. Każdy dzień zwłoki zmniejsza szansę, że sama odbierze to wyróżnienie – mówi Paweł Boguta, prezes Fundacji Skarbnica Sztuki.

„Ministerstwo wręcza medale, ale nie artystce w potrzebie"

Fundacja zwróciła się do Ministerstwa z prośbą o przyspieszenie procedury, argumentując to wiekiem i kondycją Jachtomy. Odpowiedź miała być – delikatnie mówiąc – rozczarowująca. Urzędnicy zasłaniają się procedurami, ale jak wynika z relacji fundacji, kontakt z Ministerstwem jest jednostronny.

– Powiedziano mi, że „tyle starszych osób dostało ten medal, więc musi czekać”. Tymczasem w Zamku Królewskim i Zachęcie wręczano odznaczenia innym. Gdzie tu logika? – pyta retorycznie Boguta.

– Dzwoniłem, prosiłem, a wczoraj napisałem, że stan pani Aleksandry jest krytyczny. Zero reakcji. Czy naprawdę musimy czekać, aż medal trafi do niej… po pogrzebie?

Sprawa Jachtomy odsłania szerszy problem: biurokratyzację systemu nagród i brak elastyczności wobec artystów w podeszłym wieku. – To nie urzędy tworzą sztukę, tylko ludzie. A ci ludzie nie żyją wiecznie – podkreśla Fundacja Skarbnica Sztuki.

Cisza w sprawie Jachtomy. Czy Ministerstwo zdąży?

Napisaliśmy do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego z kilkoma kluczowymi pytaniami:

1. Dlaczego pomimo decyzji z 28 lutego medal nie został wręczony?
2. Czy osoby w wieku 90+ są traktowane priorytetowo?
3. Czemu odpowiedź na interwencję fundacji zajmuje tygodnie?

Do momentu publikacji tego artykułu Ministerstwo Kultury nie odpowiedziało na nasze pytania. Gdy tylko otrzymamy wyjaśnienia – zaktualizujemy tekst.

Tymczasem stan Aleksandry Jachtomy pozostaje niepewny. Czy jedna z najwybitniejszych polskich malarek ostatnich dekad doczeka się należnego jej honoru? Czas gra na niekorzyść.