Okręty wojenne na Wiśle, rzeczne pancerniki i historia zapomnianych flotylli – to temat wyjątkowego spotkania, które odbędzie się 26 listopada na barce Marina Warszawa. Wydarzenie będzie okazją do poznania dziejów polskiej żeglugi wojennej oraz przypomnienia setnej rocznicy podniesienia bandery na monitorach „Kraków” i „Wilno”. Uczestnicy wysłuchają dwóch wykładów poświęconych historii jednostek pływających po polskich rzekach.
Warszawska Wisła przez stulecia pełniła nie tylko funkcję ważnego szlaku handlowego i komunikacyjnego. Była także miejscem działalności polskich formacji wojskowych, których okręty uczestniczyły w walkach, ćwiczeniach i uroczystościach państwowych.
O tej mniej znanej części historii stolicy opowiedzą eksperci podczas kolejnego spotkania organizowanego przez Dzielnicę Wisła. Wydarzenie zaplanowano na czwartek, 26 listopada 2026 roku, o godz. 18.00 na barce Marina Warszawa.
Dwa wykłady o statkach i okrętach na Wiśle
W programie znalazły się dwa wystąpienia przybliżające historię polskiej żeglugi rzecznej.
Pierwsze, zatytułowane „Monitory krakowskie na Wiśle”, poprowadzi Michał Szpila, redaktor profilu „Zapomniana Flotylla” i pasjonat historii przemysłu okrętowego. Opowie o monitorach rzecznych, czyli specjalnych jednostkach wojennych przystosowanych do działania na wodach śródlądowych.
Drugim prelegentem będzie kapitan Andrzej Szczygielski, znawca tradycji wiślanych i autor publikacji poświęconych żegludze. Jego wykład „Historia bocznokołowców na Wiśle” przybliży dzieje charakterystycznych statków napędzanych kołami łopatkowymi.
Andrzej Szczygielski ma także osobiste doświadczenia związane z żeglugą pasażerską. W latach 1972–1974 pracował na statku „Generał Świerczewski”, kursującym między Warszawą a Gdańskiem.
Pierwsza polska flotylla wojenna powstała nad Wisłą
Historia polskiej żeglugi wojennej jest ściśle związana ze stolicą. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku właśnie tutaj rozpoczęto organizowanie Marynarki Wojennej. Pierwsze koszary marynarskie mieściły się nad Wisłą, u podnóża Zamku Królewskiego.
W tym samym roku utworzono Flotyllę Wiślaną, która stała się jedną z pierwszych formacji wojennych odrodzonego państwa. Jej bazą był Modlin, położony w miejscu, gdzie Narew łączy się z Wisłą.
Początkowo do celów wojskowych wykorzystywano odpowiednio przystosowane statki cywilne. Niektóre parowce bocznokołowe wyposażano w opancerzenie i uzbrojenie, dzięki czemu mogły wspierać działania polskich oddziałów.
W 1919 roku na Polesiu powstała również Flotylla Pińska. Z czasem przejęła ona główną rolę w polskiej żegludze wojennej na wodach śródlądowych. Choć Flotyllę Wiślaną rozwiązano w 1925 roku, okręty wojskowe nadal pojawiały się w Warszawie podczas ćwiczeń i uroczystości.
„Kraków” i „Wilno” – rzeczne pancerniki sprzed stu lat
Szczególnym punktem listopadowego spotkania będzie przypomnienie wydarzeń z 31 października 1926 roku. Tego dnia w Warszawie odbyła się uroczystość podniesienia bandery i poświęcenia dwóch monitorów rzecznych – „Kraków” i „Wilno”.
Jednostki zacumowały w pobliżu ówczesnego Mostu Kierbedzia. W ceremonii uczestniczył prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Ignacy Mościcki.
Okręty miały po 35 metrów długości i 6 metrów szerokości. Były wyjątkowe także z innego powodu – należały do pierwszych polskich jednostek wojennych wybudowanych przez krajowych robotników w polskiej stoczni w Krakowie.
W 2026 roku mija dokładnie sto lat od tamtej uroczystości. Rocznica stała się okazją do przypomnienia historii polskiego przemysłu okrętowego oraz ludzi, którzy tworzyli wojskową żeglugę rzeczną.
Wojenne losy flotylli i pamięć zachowana nad Wisłą
Historia polskich okrętów rzecznych miała dramatyczny finał we wrześniu 1939 roku. Podczas kampanii obronnej jednostki Flotylli Pińskiej znalazły się w niezwykle trudnej sytuacji. Niski poziom wody ograniczał możliwości manewrowania, a postępująca ofensywa wojsk niemieckich i sowieckich uniemożliwiała skuteczne wykorzystanie części okrętów.
Załogi zostały zmuszone do zatopienia wielu jednostek, aby nie dostały się w ręce przeciwnika.
Dziś o działalności dawnych formacji przypominają między innymi nazwy warszawskich bulwarów Flotylli Wiślanej i Flotylli Pińskiej, położonych na lewym brzegu Wisły.
Listopadowe spotkanie będzie okazją, by spojrzeć na historię rzeki z nieco innej perspektywy – nie tylko jako miejsca wypoczynku i transportu, lecz także ważnego fragmentu polskiego dziedzictwa wojskowego.
Kiedy i gdzie odbędzie się spotkanie?
Wydarzenie poświęcone historii polskiej żeglugi rzecznej odbędzie się 26 listopada 2026 roku o godzinie 18.00 na barce Marina Warszawa.
W programie przewidziano wykłady Michała Szpili i kapitana Andrzeja Szczygielskiego, którzy przybliżą uczestnikom historię flotylli wojennych, monitorów rzecznych oraz dawnych statków pasażerskich.

Napisz komentarz
Komentarze