Redakcja
Jak wyglądała Warszawa, po której spacerował Stanisław Wokulski? Gdzie bywali przedstawiciele XIX-wiecznej arystokracji, jak żyli zwykli mieszkańcy i co zmieniło się w stolicy od czasów Bolesława Prusa? Odpowiedzi na te pytania będzie można szukać podczas cyklu „Lalka. Czytamy Warszawę na nowo”, przygotowanego przez Muzeum Warszawy. W programie znalazły się spacery literackie, debaty, warsztaty i spotkania edukacyjne. Najbliższe wydarzenia odbędą się już w październiku, a cały projekt potrwa do wiosny 2027 roku.
Warszawa z kart „Lalki” znów ożyje
Jedna z najważniejszych polskich powieści stanie się przewodnikiem po historii stolicy. Muzeum Warszawy zaprasza mieszkańców i turystów do ponownego odkrywania miasta opisanego przez Bolesława Prusa. Tym razem jednak zamiast tradycyjnej lekcji literatury proponuje spotkanie z rzeczywistą przestrzenią Warszawy, jej architekturą, mieszkańcami i dawnymi obyczajami.
Cykl „Lalka. Czytamy Warszawę na nowo” łączy literaturę z historią miasta. Uczestnicy będą mogli przekonać się, jak wyglądała stolica pod koniec XIX wieku, czym żyli jej mieszkańcy i jakie społeczne podziały wpływały na codzienność różnych środowisk.
W centrum zainteresowania znajdą się nie tylko Stanisław Wokulski i Izabela Łęcka, lecz także miasto, w którym rozgrywa się ich historia. Warszawa przedstawiona przez Prusa była przestrzenią kontrastów – bogatych kamienic, eleganckich sklepów, arystokratycznych salonów, ale również ubogich dzielnic i ludzi żyjących na marginesie społeczeństwa.
Organizatorzy chcą pokazać, że wiele problemów opisanych w powieści, takich jak nierówności społeczne, aspiracje, konflikty obyczajowe czy dążenie do awansu, pozostaje aktualnych także we współczesnej Warszawie.
Debata o „Lalce”. Co powieść Prusa mówi o współczesnym świecie?
Jednym z najbliższych wydarzeń będzie debata „Nowe czytanie «Lalki» – współczesna (re)kreacja?”, zaplanowana na czwartek, 22 października, o godzinie 18:00 w Kinie Syrena przy Rynku Starego Miasta 42.
Spotkanie poświęcone zostanie temu, jak współcześni czytelnicy odbierają powieść i które z poruszonych w niej zagadnień nadal wywołują dyskusje.
Uczestnicy zastanowią się między innymi nad obrazem społeczeństwa, znaczeniem pieniędzy i pozycji społecznej, a także nad sposobem przedstawiania kobiet oraz osób pozostających poza głównym nurtem życia miasta.
Rozmowa obejmie również współczesne interpretacje „Lalki” oraz jej miejsce w kulturze popularnej i edukacji.
W dyskusji wezmą udział Małgorzata Litwinowicz-Droździel, Małgorzata Bazan i Dawid Maria Osiński. Spotkanie poprowadzi Julia Kunikowska.
Udział w wydarzeniu będzie bezpłatny, jednak obowiązują wejściówki.
Spacer śladami kobiet z powieści
Dwa dni później, w sobotę 24 października, Muzeum Warszawy zaprasza na spacer „Między wolnością a konwenansem. Kobiety w «Lalce» Bolesława Prusa”.
Uczestnicy przyjrzą się XIX-wiecznej Warszawie z perspektywy kobiet, których możliwości życiowe były w znacznym stopniu uzależnione od pochodzenia, pozycji społecznej i obowiązujących norm obyczajowych.
Przewodniczkami po tej opowieści staną się bohaterki powieści: Izabela Łęcka, Helena Stawska, baronowa Krzeszowska, Kazia Wąsowska i Marianna.
Spacer pozwoli zastanowić się, jak wyglądała codzienność warszawianek, jakie miały perspektywy i z jakimi ograniczeniami musiały się mierzyć. Literatura zostanie zestawiona z dokumentami historycznymi, dawną prasą i rzeczywistymi miejscami związanymi z życiem kobiet w XIX wieku.
Wydarzenie rozpocznie się o godzinie 11:00. Miejscem zbiórki będą kasy Muzeum Warszawy przy Rynku Starego Miasta.
Spacer poprowadzi Monika Michałek, przewodniczka miejska i edukatorka związana z Muzeum Warszawy. Wydarzenie przeznaczone jest dla osób pełnoletnich. Bilet normalny kosztuje 20 zł, a ulgowy 10 zł.
Tajemnice XIX-wiecznej Warszawy. Będą kolejne spacery
Październikowe wydarzenia są jedynie początkiem programu, który potrwa przez kolejne miesiące.
Już 21 listopada o godzinie 18:00 zaplanowano spacer „Szemrana Warszawa końca XIX w.”. Uczestnicy poznają mniej reprezentacyjne oblicze dawnej stolicy – świat odległy od eleganckich salonów, drogich sklepów i wystawnych przyjęć.
Wiosną 2027 roku odbędą się kolejne wyprawy literackie. 21 marca uczestnicy odwiedzą najciekawsze adresy XIX-wiecznej Warszawy i miejsca związane z życiem Bolesława Prusa.
Na 17 kwietnia zaplanowano spacer „Tam, gdzie Wokulski zobaczył pannę Izabelę”. Trasa poprowadzi między innymi ulicą Miodową oraz przez place Teatralny i Piłsudskiego.
Z kolei 22 maja miłośnicy literatury spotkają się w Łazienkach Królewskich. Podczas spaceru „W zielonym salonie Warszawy” przyjrzą się jednemu z najbardziej znanych warszawskich parków przez pryzmat powieści Prusa.
Nie zabraknie również spacerów prowadzonych w języku angielskim, skierowanych między innymi do zagranicznych mieszkańców Warszawy i turystów.
Moda, reklama i życie codzienne w XIX wieku
Program nie ogranicza się do literackich spacerów. Muzeum Warszawy przygotowało także spotkania poświęcone przedmiotom, modzie i obyczajom epoki.
Na wystawie „Rzeczy warszawskie” będzie można poznać elementy codziennego życia mieszkańców dawnej stolicy. Eksperckie oprowadzania przybliżą między innymi modę XIX wieku, zasady obowiązujące przy stole oraz przedmioty wykorzystywane w zamożnych domach.
Szczególne miejsce zajmą także wydarzenia przygotowane z myślą o rodzinach z dziećmi.
W ramach cyklu „Odkrywcy Warszawy. Rodzinne spotkania z historią” najmłodsi będą mogli odkrywać tajemnice miasta poprzez zabytkowe przedmioty, obrazy i zadania twórcze.
Najbliższe spotkanie, „Warszawa szyta na miarę”, odbędzie się 31 października o godzinie 11:15.
Na 14 listopada zaplanowano wydarzenie „Warszawa z lotu ptaka”, a 12 grudnia uczestnicy wezmą udział w zajęciach „Kamienice mają głos”.
Warsztaty mają zachęcać dzieci do samodzielnego odkrywania historii i pokazywać, że można ją poznawać nie tylko z podręczników, ale również poprzez zabawę oraz kontakt z muzealnymi eksponatami.
Warszawa Wokulskiego także dla uczniów i nauczycieli
Osobną część przedsięwzięcia stanowi program edukacyjny przygotowany dla szkół ponadpodstawowych.
Uczniowie będą mogli wziąć udział w lekcji muzealnej „Serwis panny Łęckiej, czyli Warszawa XIX wieku”. Zajęcia pozwolą przyjrzeć się przemianom obyczajowym, społecznym i gospodarczym stolicy w czasach bohaterów powieści.
W ofercie znalazł się również spacer „Oczami Stanisława Wokulskiego”, podczas którego literatura stanie się punktem wyjścia do poznawania rzeczywistych miejsc związanych z XIX-wieczną Warszawą.
Muzeum przygotowało także propozycje dla nauczycieli. W ramach Klubu Nauczycielskiego odbędą się spotkania poświęcone obyczajom, pozycji społecznej, gospodarce i roli kobiet w świecie przedstawionym w „Lalce”.
Najbliższe wydarzenie zaplanowano na 17 grudnia 2026 roku. Kolejne odbędą się 18 lutego i 15 kwietnia 2027 roku.
Ich celem będzie nie tylko pogłębienie wiedzy o powieści, ale również zaprezentowanie sposobów wykorzystania historii miasta w pracy edukacyjnej.
XIX-wieczna Warszawa zaskakująco współczesna
Choć od wydarzeń opisanych przez Prusa minęło ponad 130 lat, wiele problemów przedstawionych w „Lalce” wciąż pobudza do dyskusji.
Powieść pokazuje Warszawę jako miasto dynamicznych przemian, rosnących aspiracji i wyraźnych nierówności społecznych. To także opowieść o rozwoju handlu, zmieniających się obyczajach i zderzeniu tradycji z nowoczesnością.
Właśnie te wątki staną się punktem wyjścia do spotkań, podczas których uczestnicy będą mogli porównać dawną stolicę z dzisiejszą.
Cykl „Lalka. Czytamy Warszawę na nowo” jest skierowany zarówno do osób dobrze znających powieść, jak i tych, które dopiero zamierzają ją przeczytać. Dzięki połączeniu literatury z historią, spacerami i muzealnymi zbiorami uczestnicy będą mogli odkryć znane miejsca z zupełnie innej perspektywy.
Wydarzenia odbywać się będą przede wszystkim w Muzeum Warszawy przy Rynku Starego Miasta 28–42 oraz w przestrzeni miejskiej. Część spotkań będzie bezpłatna, natomiast na wybrane spacery i warsztaty obowiązują bilety.
Program potrwa do wiosny 2027 roku, dając mieszkańcom Warszawy wiele okazji do ponownego spotkania z bohaterami jednej z najważniejszych powieści w historii polskiej literatury.
Napisz komentarz
Komentarze