Redakcja
Badania archeologiczne często towarzyszą inwestycjom budowlanym, jednak rzadko prowadzone są na tak dużą skalę jak te na Placu marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie. O niezwykłych odkryciach oraz codziennej pracy archeologów opowiada premierowy film dokumentalny. Materiał „Z ruin Warszawy: Pałac Brühla” zabiera widzów w podróż przez kilka stuleci historii tego miejsca i pokazuje je oczami archeologów, historyków oraz varsavianistów.
Pałac Brühla w filmie dokumentalnym
Odbudowa zachodniej pierzei Placu Piłsudskiego zakłada przywrócenie zniszczonych podczas wojny Pałacu Saskiego i Pałacu Brühla, a także trzech kamienic przy ulicy Królewskiej. Obecnie trwają przygotowania do ostatniego etapu prac archeologicznych na terenie Pałacu Brühla, który niemiecki okupant wysadził w powietrze 18 grudnia 1944 roku.
Pierwszy etap badań archeolodzy przeprowadzili w 2023 roku. Były to pierwsze tak szeroko zakrojone prace na tym terenie od czasu powojennego uprzątnięcia ruin. Ich przebieg oraz odkrycia zostały zarejestrowane przez kamerę. Właśnie z tych materiałów powstał film dokumentalny, który prezentuje tysiące artefaktów wydobytych z ziemi oraz opowieści specjalistów przybliżających historię pałacu.
Przez niespełna godzinę widzowie poznają dzieje tego miejsca od XVII wieku po czasy współczesne. W materiale pojawiają się także archiwalne ujęcia międzywojennej Warszawy oraz Pałacu Brühla. W filmie wypowiadają się m.in. Alina Barczyk, Artur Bojarski, Wojciech Borkowski, Maciej Grabowski, Michał Grabowski, Marzenna Kasprzycka, Tomasz Leszkowicz, Jerzy S. Majewski, Grzegorz Mika, Adam Perłakowski, Adrian Sobieszczański, Anna Maria Wierzbicka i Wojciech Wółkowski.
Archeolodzy odkrywają skarby spod ziemi
Po wygrodzeniu terenu i zabezpieczeniu go przez saperów w czerwcu i lipcu 2023 roku archeolodzy rozpoczęli kilkumiesięczne prace między reliktami Pałacu Saskiego a ulicą Wierzbową. Przez pół roku krok po kroku odsłaniali kolejne warstwy dawnego dziedzińca pałacowego oraz pozostałości oficyn, kordegard i XIX-wiecznej kamienicy.
Każda kolejna warstwa przynosiła nowe znaleziska. W sumie archeolodzy wydobyli i zadokumentowali blisko dziesięć tysięcy artefaktów. Badania pozwoliły również zweryfikować wcześniejsze analizy wykonane przy użyciu nowoczesnych technologii geofizycznych.
Do najbardziej spektakularnych odkryć należy połowicznie zachowana rzeźba „Chwała”, niezwykle podobna do tej, która do dziś stoi w głównej alei Ogrodu Saskiego. Wśród znalezisk znalazł się także szklany gładzik używany do wygładzania lnu. O emocjach towarzyszących odkrywaniu takich przedmiotów oraz o zagadkach, jakie kryją niektóre artefakty, archeolodzy opowiadają właśnie w filmie „Z ruin Warszawy: Pałac Brühla”.
Historia pałacu przy ulicy Wierzbowej
Historia tego miejsca zaczęła się w latach czterdziestych XVII wieku, gdy powstał tu pałac dla wojewody sandomierskiego Jerzego Ossolińskiego. Budowla zachwycała bogactwem dekoracji, reprezentacyjną fasadą ozdobioną posągami królów oraz nowoczesnymi rozwiązaniami technologicznymi. W pałacu działały między innymi dwie windy, co w tamtych czasach było w Warszawie prawdziwą nowością.
W połowie XVIII wieku rezydencję przejął Henryk Brühl, saski minister i bliski współpracownik Augusta III. To właśnie od jego nazwiska pałac wziął swoją nazwę. Brühl zlecił rozbudowę i przebudowę rezydencji. Powstały mansardowe dachy, bogate dekoracje rzeźbiarskie oraz ogrody, a dziedziniec podzielono na dwie części.
Kolejne zmiany nastąpiły pod koniec XVIII wieku pod kierunkiem Dominika Merliniego. W różnych okresach pałac był siedzibą Ambasady Rosyjskiej, a po rozbiorach również władz pruskich i francuskich.
Ostatnia wielka przebudowa odbyła się w latach trzydziestych XX wieku. Po wyprowadzce Centralnego Urzędu Telegrafu do pałacu przeniosło się Ministerstwo Spraw Zagranicznych odrodzonej Rzeczypospolitej. Projekt Bohdana Pniewskiego przywrócił elewacji XVIII-wieczny charakter i stworzył reprezentacyjne wnętrza dla dyplomacji oraz ministra Józefa Becka.
Od strony południowej powstał wówczas modernistyczny pawilon Becka, który umożliwiał przyjmowanie zagranicznych gości na najwyższym poziomie. Jednym z pierwszych był rumuński król Karol II. Niestety już kilka lat później pałac przejęli naziści. W czasie okupacji mieściła się tu siedziba gubernatora dystryktu warszawskiego Ludwiga Fischera. W grudniu 1944 roku budynek został wysadzony w powietrze i zamienił się w ruinę.
Dziś jego historia znów wraca na światło dzienne dzięki pracy archeologów i historyków. Film „Z ruin Warszawy: Pałac Brühla” pozwala zobaczyć nie tylko efekty ich badań, lecz także niezwykłe przedmioty wydobyte spod ziemi w samym sercu stolicy.
Materiał można obejrzeć na platformie TVP VOD.
Tytuł: Z RUIN WARSZAWY
Link: https://vod.tvp.pl/filmy-dokumentalne,163/z-ruin-warszawy,2732242
Napisz komentarz
Komentarze