Warszawskie światła coraz bardziej inteligentne. Sygnalizacja sama wykrywa pieszych i rowerzystów.

Sygnalizacja świetlna w Warszawie coraz częściej reaguje na sytuację na drodze w czasie rzeczywistym. Systemy wykrywają pieszych i rowerzystów, mogą wydłużać zielone światło dla autobusów i tramwajów, a także pomagać osobom z niepełnosprawnościami. Zarząd Dróg Miejskich rozwija rozwiązania, które mają poprawiać bezpieczeństwo i płynność ruchu.

Pieszy nie zawsze musi naciskać przycisk

W Warszawie działa 925 sygnalizacji świetlnych, z czego 775 ma charakter adaptacyjny. Oznacza to, że światła mogą dostosowywać się do aktualnej sytuacji na drodze, a zielone światło nie jest uruchamiane według jednego, sztywnego schematu.

Na około 500 skrzyżowaniach i przejściach piesi nie muszą już korzystać z przycisku, aby zgłosić chęć przejścia przez ulicę. Specjalne detektory umieszczone przy sygnalizacji automatycznie rozpoznają osobę zbliżającą się do przejścia.

System wykrywa również samochody. Pomagają w tym m.in. pętle indukcyjne znajdujące się pod nawierzchnią. Dzięki informacjom o obecności pojazdów światła mogą zrezygnować z uruchamiania niepotrzebnej fazy, na przykład dla skrętu w lewo, gdy żaden samochód na nią nie czeka.

Rowerzyści też są wykrywani

Nowoczesne rozwiązania obejmują także osoby poruszające się rowerami. Przy części przejazdów działają kamery, które rozpoznają nadjeżdżającego rowerzystę i przekazują do systemu informację o potrzebie włączenia zielonego światła.

Na kilku popularnych trasach funkcjonują również rowerowe totemy. Można je spotkać m.in. przy ul. Powsińskiej, ul. Świętokrzyskiej i Wybrzeżu Gdyńskim. Urządzenia podpowiadają rowerzystom, czy powinni przyspieszyć, zwolnić lub utrzymać prędkość, aby trafić na zielone światło. ZDM zapowiada instalację kolejnych takich urządzeń.

Jeszcze bardziej zaawansowane rozwiązanie działa m.in. na skrzyżowaniu ulic Świętokrzyskiej i Mazowieckiej. Rowerzysta może zostać wykryty odpowiednio wcześniej, a system – jeżeli pozwala na to sytuacja w ruchu – wydłuży zielone światło na przejeździe.

Zielone światło dłużej dla autobusów i tramwajów

Sygnalizacja może również przyznawać priorytet Warszawskiemu Transportowi Publicznemu. Sterowniki otrzymują informacje m.in. o położeniu autobusu lub tramwaju, długości postoju na przystanku i ewentualnym opóźnieniu względem rozkładu.

Na tej podstawie system może przedłużyć zielone światło o kilka sekund, dzięki czemu pojazd komunikacji miejskiej ma szansę przejechać przez skrzyżowanie bez dodatkowego zatrzymania.

Udogodnienia dla osób niewidomych i niedowidzących

Rozwój sygnalizacji dotyczy także dostępności. Na około 750 warszawskich skrzyżowaniach działa sygnalizacja akustyczna przeznaczona przede wszystkim dla osób niewidomych i niedowidzących. Różne sygnały dźwiękowe informują o możliwości lub braku możliwości przejścia przez jezdnię.

Natężenie dźwięku jest regulowane, aby z jednej strony zapewniać odpowiednią informację pieszym, a z drugiej ograniczać uciążliwość dla mieszkańców. Na bocznych częściach przycisków znajdują się również plany tyflograficzne, które za pomocą dotyku przekazują informacje m.in. o liczbie pasów ruchu czy obecności azylu dla pieszych.

Sztuczna inteligencja pomaga sterować ruchem

ZDM testuje również rozwiązania wykorzystujące sztuczną inteligencję. Pilotaż przeprowadzono na jednym z przejść przy ul. Niemcewicza. System analizujący obraz potrafi rozpoznawać większe grupy pieszych oraz osoby poruszające się wolniej, w tym seniorów i osoby z niepełnosprawnościami.

Technologia może także zauważyć wejście pieszego lub wjazd rowerzysty na jezdnię przy czerwonym świetle oraz wykrywać zatory tworzące się przed i za skrzyżowaniem. Po pozytywnych wynikach pilotażu podobne rozwiązania mogą w przyszłości pojawiać się w kolejnych miejscach.

Ponad 400 skrzyżowań w jednym systemie

Kluczowym elementem zarządzania światłami jest Zintegrowany System Zarządzania Ruchem, działający w Warszawie od 2008 roku. Obecnie obejmuje już ponad 400 skrzyżowań i przejść dla pieszych. Pozwala dostosowywać pracę sygnalizacji na głównych ulicach do aktualnego natężenia ruchu.

W latach 2026–2031 system ma być dalej rozwijany. Jednym z planowanych rozwiązań jest „cyfrowy bliźniak”, czyli narzędzie umożliwiające przewidywanie skutków zmian w organizacji ruchu. ZDM chce również stopniowo przechodzić od sterowania pojedynczymi skrzyżowaniami do zarządzania całymi ciągami ulic.