Archiwum „Krybara” trafiło do Muzeum Powstania Warszawskiego. Ponad 2300 dokumentów i pamiątek.

Zbiory Muzeum Powstania Warszawskiego powiększyły się o ponad 2300 materiałów związanych z kpt. Cyprianem Odorkiewiczem ps. „Krybar”. Dokumenty i osobiste pamiątki po dowódcy powstańczych oddziałów na Powiślu zostały oficjalnie przekazane placówce 23 lipca 2026 roku.

Rodzinne archiwum pod opieką muzeum

Bogaty zbiór został przekazany Muzeum Powstania Warszawskiego przez rodzinę Cypriana Odorkiewicza. Licząca ponad 2300 pozycji kolekcja stanowi świadectwo jego działalności wojskowej, konspiracyjnej i powstańczej, a także życia prywatnego.

Uroczystość oficjalnego przekazania spuścizny odbyła się 23 lipca 2026 roku. Archiwum pozwoli muzealnikom i historykom uzupełnić wiedzę nie tylko o samym „Krybarze”, lecz także o dowodzonych przez niego żołnierzach i walkach prowadzonych w rejonie warszawskiego Powiśla.

Kim był Cyprian Odorkiewicz „Krybar”?

Cyprian Odorkiewicz urodził się 11 grudnia 1901 roku w Kaliszu. Był oficerem rezerwy piechoty Wojska Polskiego. W konspiracji przyjął pseudonim „Krybar”, utworzony z pierwszych sylab imion jego córek – Krystyny i Barbary.

W czasie Powstania Warszawskiego dowodził oddziałami walczącymi na Powiślu. Grupa Bojowa „Krybar” działała od 5 sierpnia do 3 września 1944 roku. Jej żołnierze bronili tej części miasta oraz podejmowali próby opanowania zajętych przez Niemców budynków Uniwersytetu Warszawskiego.

Powstańcy zaatakowali teren uniwersytetu między innymi 1 i 23 sierpnia oraz 2 września 1944 roku. Podczas jednego ze szturmów wykorzystali zbudowany na Powiślu samochód pancerny „Kubuś” oraz zdobyczny transporter nazwany „Szarym Wilkiem”. Mimo dużego zaangażowania żołnierzy niemieckiego punktu oporu nie udało się zdobyć.

Dowódca powstańczych oddziałów na Powiślu

Pod rozkazami „Krybara” znajdowali się żołnierze kilku jednostek walczących w rejonie pomiędzy Wisłą, Nowym Światem, Tamką i Karową. Powiśle miało duże znaczenie strategiczne między innymi ze względu na działającą tam elektrownię, która podczas walk dostarczała energię powstańczej Warszawie.

Obrona dzielnicy trwała do pierwszych dni września 1944 roku. Wobec nasilających się bombardowań, ostrzału artyleryjskiego i przewagi niemieckiej powstańcy oraz ludność cywilna zostali zmuszeni do wycofania się do Śródmieścia.

Cyprian Odorkiewicz przeżył Powstanie Warszawskie. Zmarł 9 lipca 1966 roku. Pozostawione przez niego materiały są dziś cennym źródłem wiedzy o działalności konspiracyjnej, walkach na Powiślu oraz losach żołnierzy Grupy Bojowej „Krybar”.

Kolejne elementy powstańczej historii

Muzeum Powstania Warszawskiego od lat gromadzi dokumenty, fotografie, elementy wyposażenia i osobiste pamiątki uczestników walk. Każdy taki zbiór pomaga odtworzyć losy konkretnych ludzi oraz uzupełnić historię poszczególnych oddziałów.

Przekazanie archiwum „Krybara” jest szczególnie ważne ze względu na liczbę zachowanych materiałów oraz znaczenie Cypriana Odorkiewicza w historii walk na Powiślu. Kolekcja po opracowaniu stanie się istotnym źródłem dla badaczy Powstania Warszawskiego i przyszłych projektów muzealnych.