Marsz Pamięci przeszedł ulicami Muranowa. W tym roku upamiętniono kobiety z warszawskiego getta.

W 84. rocznicę rozpoczęcia przez Niemców wielkiej akcji deportacyjnej ulicami Warszawy przeszedł 15. Marsz Pamięci. Tegoroczne wydarzenie poświęcono kobietom, które w warunkach głodu, przemocy i narastającej Zagłady walczyły o przetrwanie swoich rodzin oraz całej społeczności getta.

W rocznicę rozpoczęcia „Grossaktion”

Marsz odbył się 22 lipca 2026 roku. Uczestnicy zgromadzili się przed Pomnikiem Umschlagplatz – w miejscu, z którego podczas okupacji odchodziły transporty Żydów do niemieckiego obozu zagłady Treblinka II. Następnie pochód przeszedł ulicami Muranowa na skwer im. Racheli Auerbach.

Data wydarzenia nie była przypadkowa. Dokładnie 84 lata wcześniej, 22 lipca 1942 roku, Niemcy rozpoczęli masową deportację mieszkańców warszawskiego getta. W ciągu niespełna dwóch miesięcy zamordowano blisko 300 tys. osób.

Tegoroczna rocznica miała dodatkowy wymiar symboliczny. Podobnie jak w 1942 roku, dzień rozpoczęcia „Grossaktion” przypadł w wigilię Tisza be-Aw – dnia, który w tradycji żydowskiej wiąże się z pamięcią o największych katastrofach i czasem żałoby.

Pamięć o kobietach warszawskiego getta

Bohaterkami 15. Marszu Pamięci były kobiety związane z historią warszawskiego getta – matki, córki, siostry, żony, przyjaciółki i opiekunki.

W skrajnie trudnych warunkach próbowały podtrzymywać życie rodzinne i społeczne. Zdobywały żywność, opiekowały się dziećmi i osobami starszymi, pracowały, organizowały pomoc oraz wspierały innych mieszkańców. Ich codzienna troska, zaradność i odwaga stały się jednym z fundamentów walki o przetrwanie za murami getta.

Sztuka przypomniała historie mieszkanek getta

Finał marszu odbył się na skwerze im. Racheli Auerbach. Zainaugurowano tam instalację artystyczną przygotowaną przez Zuzannę Hertzberg specjalnie z okazji tegorocznych obchodów.

Częścią wydarzenia było również czytanie performatywne w reżyserii Karoliny Kirsz, z udziałem aktorek Teatru Żydowskiego. Scenariusz oparto między innymi na fragmentach opracowania Cecylii Słapakowej zachowanego w Archiwum Ringelbluma. Oprawę muzyczną przygotowała Ania Karpowicz.

Marsz Pamięci został zorganizowany przez „Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma”. Wydarzenie odbyło się pod honorowym patronatem prezydenta Warszawy.