Elizeum pod specjalnym nadzorem. Trwa ratowanie podziemnego zabytku Warszawy.

Ukryte w warszawskiej skarpie Elizeum przechodzi pierwszy od wielu lat kompleksowy remont. Obecnie najważniejszym zadaniem jest powolne osuszenie ceglanych murów. Dopiero po ustabilizowaniu poziomu wilgotności będzie można rozpocząć kolejne prace zabezpieczające i konserwatorskie.

Zabytkowa budowla znajduje się w parku Na Książęcem, będącym częścią parku im. Marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego. Elizeum przez dziesięciolecia pozostawało narażone na działanie wody opadowej, wilgoci oraz rozrastających się korzeni drzew, które uszkodziły dawną warstwę izolacyjną.

Najpierw wentylacja i osuszanie murów

W ramach dotychczasowych robót zdjęto ziemię przykrywającą budowlę oraz odsłonięto i udrożniono kanały wentylacyjne. Ponad poziomem gruntu wymurowano również kominy, które mają poprawić cyrkulację powietrza. Cały obiekt zabezpieczono membraną odprowadzającą wodę opadową. Planowany jest także montaż niewielkich wentylatorów wspomagających proces osuszania.

Stan murów jest regularnie kontrolowany. Pomiary wilgotności prowadzone są w 63 punktach rozmieszczonych na dwóch poziomach zabytku. Specjaliści obserwują, jak cegły i zachowane fragmenty tynków reagują na zmianę warunków. Proces nie może przebiegać zbyt szybko, ponieważ gwałtowne wysuszenie mogłoby doprowadzić do kolejnych uszkodzeń.

Historyczna izolacja zostanie odtworzona

Po zakończeniu osuszania rozpocznie się kolejna część inwestycji. Wykonawca ma odtworzyć historyczną izolację wykonaną z gliny oraz przeprowadzić niezbędne prace konstrukcyjne, remontowe i zabezpieczające.

Za realizację zadania odpowiada Stołeczny Zarząd Rozbudowy Miasta. Koszt inwestycji wynosi około 4,9 mln zł, a jej zakończenie jest planowane na połowę 2028 roku. Remont otrzymał wsparcie z „Rządowego Programu Odbudowy Zabytków”.

Podziemny salon księcia Poniatowskiego

Elizeum powstało w latach 1776–1778 według projektu Szymona Bogumiła Zuga. Budowlę wzniesiono dla księcia Kazimierza Poniatowskiego, brata króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Pełniła funkcję ukrytego w skarpie salonu, w którym organizowano spotkania i przyjęcia.

Centralnym elementem obiektu jest podziemna rotunda o wysokości około ośmiu metrów i średnicy 7,5 metra. W przeszłości wnętrze miało dwie kondygnacje i było bogato zdobione freskami, kolumnami, sztukateriami oraz rzeźbami. Do salonu prowadziło wejście stylizowane na naturalną grotę.

Po śmierci księcia Kazimierza Poniatowskiego w 1800 roku Elizeum stopniowo traciło reprezentacyjny charakter i zaczęło niszczeć. Obecne prace mają przede wszystkim powstrzymać dalszą degradację jednego z najbardziej niezwykłych zabytków warszawskiej architektury ogrodowej.